1 - مستحب است که انسان بعد از رکوع براى رفتن به سجده ، تکبیر بگوید(1) .
2 - مستحب است هنگامى که مرد مى خواهد به سجده برود اول دست ها را و زن اول زانوها را به زمین بگذارد.
3 - مستحب است که انسان بینى خود را روى مهر یا چیزى که سجده بر آن صحیح است ، بگذارد.
4 - مستحب است که نمازگزار در حال سجده ، انگشتان دست را به هم چسبانده و برابر گوش بگذارد، به گونه اى که سر آنها رو به قبله باشد.
5 - مستحب است که انسان در سجده دعا کرده و از خدا حاجت بخواهد و این دعا را بخواند: یا خیر المسؤ لین و یا خیر المعطین ارزقنى و ارزق عیالى من فضلک فانک ذوالفضل العظیم ؛ اى بهترین کسى که از سؤ ال مى کنند! و اى بهترین عطا کنندگان ! روزى بده من و عیال من از فضل خودت . پس بدرستى که داراى فضل بزرگى .
6 - مستحب است نمازگزار بعد از سجده بر ران چپ خود بنشیند و روى پاى راست را بر کف پاى چپ بگذارد.
7 - مستحب است که نمازگزار بعد از هر سجده ، وقتى نشست و بدنش آرام گرفت ، تکبیر بگوید.
8 - مستحب است بعد از سجده اول ، وقتى بدن آرام گرفت ، گفته شود: استغفر اللّه ربى و اتوب علیه .
9 - مستحب است که نمازگزار سجده را طول بدهد و در موقع نشستن نیز دست ها را روى ران ها بگذارد.
10 - مستحب است که نمازگزار براى رفتن به سجده دوم در حال آرامش بدن ((اللّه اکبر)) بگوید.
11 - مستحب است که در سجده ها صلوات بفرستد(2) .
12 - مستحب است که نمازگزار در هنگام بلند شدن ، دستها را بعد از زانوها، از زمین بردارد.
13 - مستحب است که مردها آرنجها و شکم را به زمین نچسبانند و بازوها را از پهلو جدا نگه دارند؛ همچنین زنها آرنجها و شکم را بر زمین بگذارند و اعضاى بدن را به یکدیگر بچسبانند(3) .
14 - مستحب است که انسان در سجده واجب قرآن ، ذکر بگوید و دعایى را که وارد شده ، ((لا اله الا اللّه حقا حقا...))، بخواند(4) .
15 - مستحب است که محل سجده نمازگزار به گونه اى باشد که همه پیشانى روى آن قرار گیرد(5) .
16 - مستحب است که در سجده شکر باز و قفسه سینه و شکم خود را به زمین بچسباند(6) .
17 - مستحب است که انسان در سجده شکر، صد بار ((شکرالله )) یا ((شکرا شکرا)) و یا سه بار بلکه یک بار (همین ذکر را) بگوید(7) .
18 - مستحب است که انسان بعد از سجده دوم بنشیند(8) .
19 - مستحب است که ذکر سجده بیش از اندازه واجب گفته شود؛ البته عدد فرد فضیلتش بیشتر است تا زوج (9) .
20 - خواندن دعا، قبل از ذکر سجده مستحب است . (دعایى که از ائمه علیهم السلام نقل شده : ((اللهم لک سجدت و...)))(10).
21 - قرآن خواندن در سجده مکروه است (11) .
22 - فوت کردن محل سجده براى رفع گرد و غبار کراهت دارد(12) .
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1- توضیح المسائل ، م 1091.
2- توضیح المسائل ، م 1091.
3-توضیح المسائل ، م 1091.
4-توضیح المسائل ، م 1099.
5- ترجمه تحریرالوسیله ، ج 1، ص 272، م 9.
6- ترجمه تحریرالوسیله ، ص 277، م 8.
7- ترجمه تحریرالوسیله ، ص 277، م 8.
8-النضید، ج 2، ص 313.
9- النضید، ج 2، ص 313
10-النضید، ج 2، ص 314.
11- توضیح المسائل ، م 1092.
12-توضیح المسائل ، م 1092.
1 - در نماز جمعه و در نماز ظهر جمعه مستحب است که در رکعت اول بعد از حمد، سوره جمعه و در رکعت دوم بعد از حمد، سوره منافقون خوانده شود(1) .
2 - کسى که به هیچ قسم نمى تواند صحیح نماز را یاد بگیرد، احتیاط مستحب آن است که نماز را به جماعت به جا آورد(2) .
3 - احتیاط مستحب است که در نماز، وقف به حرکت و وصل به سکون ننماید(3) .
4 - مستحب است که نمازگزار در رکعت سوم و چهارم بعد از تسبیحات اربعه استغفار کند؛ مثلا بگوید: استغفر اللّه ربى و اتوب الیه یا بگوید: ((اللهم اغفرلى ))(4).
5 - مستحب است که نمازگزار در رکعت اول ، پیش از خواندن حمد، بگوید: اعوذ بالله من الشیطان الرجیم (5).
6 - مستحب است که در رکعت اول و دوم نماز ظهر و عصر (بسم اللّه الرحمن الرحیم ) بلند و حمد و سوره شمرده و آهسته خوانده شود و در آخر هر آیه وقف شود؛ یعنى به آیه بعد چسبانده نشود. همچنین در حال خواندن حمد و سوره به معناى آیه توجه شود(6) .
7 - مستحب است این که نمازگزار اگر نماز را به جماعت مى خواند، بعد از تمام شدن حمد امام و اگر فرادى مى خواند، بعد از آن که حمد خودش تمام شد، بگوید: الحمد اللّه رب العالمین (7).
8 - مستحب است بعد از خواندن سوره ((قل هو اللّه احد)) یک یا دو یا سه مرتبه گفته شود: ((کذالک اللّه ربى )) یا سه مرتبه کذالک اللّه ربنا(8).
9 - سزاوار است که نمازگزار بعد از خواندن سوره ، کمى صبر کند و سپس تکبیر پیش از رکوع یا قنوت را بگوید(9) .
10 - مستحب است که در تمام نمازها، در رکعت اول ، سوره ((اءنا اءنزلناه )) و در رکعت دوم هم سوره ((قل هواللّه احد)) خوانده شود(10) .
11 - مستحب است در نماز صبح ، سوره ((عم یتسائلون )) یا سوره ((هل اءتى )) و یا ((غاشیه ))، ((قیامت )) و نظائر آن ، یعنى سوره هاییکه به مقدار یکى از این سور، آیه دارد خوانده شود(11) .
12 - مستحب است که در نماز ظهر سوره ((سبح اسم ربک الاعلى )) یا سوره شمس و در نماز عصر و مغرب سوره ((اذا جاء نصر اللّه )) یا سوره ((الهیکم التکاثر)) خوانده شود(12) .
13 - مستحب است که در نماز و عشاى شب جمعه براى رکعت اول ، سوره جمعه و براى دوم ، سوره ((اعلى )) و در نماز ظهر و عصر جمعه براى رکعت اول ، سوره جمعه و براى رکعت دوم ، سوره منافقون قرائت شود(13) .
14 - مستحب است که نمازگزار در نماز صبح روز جمعه در رکعت اول ، سوره جمعه و در رکعت دوم ، سوره توحید را بخواند و در نماز مغرب شب جمعه در رکعت اول ، سوره جمعه و در رکعت دوم ، سوره توحید را بخواند(14) .
15 - مستحب است که نمازگزار در قرائت رعایت ترتیل را نماید و کلمات را آرام ، شمرده و واضح بخواند(15) .
16 - مستحب است که نمازگزار در جاهایى که علماى تجوید، وقف در آن جاها را معتبر دانسته اند، وقف کند(16) .
17 - مستحب است که نمازگزار در هنگام خواندن سوره ، وقتى به آیه رحمت رسید، از خدا طلب رحمت بنماید و اگر به آیه عذاب جهنم و بلا رسید، از خدا طلب پناه از عذاب کند(17) .
18 - اگر نمازگزار ترس از آن دارد که وقتى سوره طولانى مى خواند، وقت تنگ شود و نماز دومش قضا شود، مستحب است که سوره کوتاه قرائت کند(18) .
19 - مستحب است که نمازگزار در نافله نمازهاى شب (نافله مغرب ، عشا و نماز شب ) قرائت را بلند و در نافله نمازهاى روز (نافله صبح ، ظهر و عصر) آهسته بخواند(19) .
20 - کراهت دارد که در هر رکعت از نمازهاى واجب ، بیش از یک سوره قرائت شود(20) .
21 - مکروه است که انسان در تمام نمازهاى یک شبانه روز، سوره ((قل هو اللّه احد)) را نخواند(21) .
22 - خواندن سوره ((قل هو اللّه احد)) با یک نفس مکروه است (22) .
23 - مکروه است که انسان سوره اى را که در رکعت اول خوانده ، در رکعت دوم نیز بخواند. (مگر این که در هر دو رکعت ، سوره ((قل هو اللّه احد)) را قرائت کند.)(23)
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
ترجمه تحریرالوسیله ، ج 1، ص 261.
14- ترجمه تحریرالوسیله ، ج 1، ص 262.
15-النضید، ج 2، ص 277.
16-النضید، ج 2، 279.
17-النضید، ج 2، ص 282.
18-النضید، ج 2، ص 285.
19-النضید، ج 2، ص 291.
20- ترجمه تحریرالوسیله ، ص 254، م 3.
21- توضیح المسائل ، م 1019.
22-توضیح المسائل ، م 1020.
23-توضیح المسائل ، م 1021.
1 - بلند کردن صدا در اذان و اقامه براى مرد مستحب است ؛ به گونه اى که بلندى صدا در اقامه ، بلندتر از صداى اذان نباشد(1) .
2 - مستحب است که زن موقع نبودن مرد نامحرم کلمات اذان و اقامه را آهسته بگوید.
3 - مستحب است که نمازگزار اذان را آرام و شمرده بگوید؛ (یعنى کلمات اذان را آشکارا ادا کند، به طورى که شنونده بتواند حروفش را بشمارد)(2). و همچنین مستحب است که وقف کردن در آخر هر بخش اذان را کمى طول بدهد(3) .
4 - به سرعت گفتن اقامه مستحب است ؛ آن به این معنى که وقف در آخر هر بخش را طول ندهد(4) .
5 - مستحب است که اذان گو در جایى بلند، مانند مناره ، بایستد تا صدایش به نمازگزاران برسد(5) .
6 - مستحب است که اذان گو در وقت گفتن اذان و اقامه ، مخصوصا در اقامه رو به قبله باشد و کراهت دارد که انسان در گفتن بعضى جملات اذان روى خود را به طرف راست یا چپ بچرخاند(6) .
7 - سخن گفتن در بین جمله هاى اذان و اقامه مخصوصا در بین جمله هاى اقامه مکروه است (7) .
8 - مستحب است که اذان گو در وقت گفتن اذان با طهارت و وضو باشد (8) .
9 - مستحب است که انسان وقتى صداى اذان را مى شنود آن را همراه مؤ ذن آهسته تکرار کند(9) .
10 - اگر مؤ ذن صدا را در گلو بیندازد، چنانچه غنا نشود، مکروه است (10) .
11 - اگر نماز جماعت داخل مسجد باشد و او بخواهد در بام مسجد نماز بخواند مستحب است اذان و اقامه بگوید(11).
12 - اگر نمازگزار بین اذان و اقامه بقدرى فاصله دهد که اذانى را که گفته است ، اذان این این اقامه حساب نشود، مستحب است که اذان و اقامه را دوباره بگوید(12).
13 - اگر نمازگزار بین اذان و اقامه و نماز بقدرى فاصله دهد که اذان و اقامه آن نماز حساب نشود، مستحب است که دوباره براى آن نماز،اذان و اقامه بگوید(13).
14 - اگر پیش از آنکه نمازگزار به اندازه رکوع خم شود، یادش بیاید که اذان یا اقامه را فراموش کرده است ، چنانچه وقت نماز وسعت دارد، مستحب است که براى گفتن اذان و اقامه نماز خود را بشکند(14).
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1-النضید، ج 2، ص 226 مستحبات اذان و اقامه .
2- النضید، ج 2، ص 227 مستحبات اذان و اقامه .
3- لنضید، ج 2، ص 227 مستحبات اذان و اقامه .
4- لنضید، ج 2، ص 227 مستحبات اذان و اقامه .
5- لنضید، ج 2، ص 230 مستحبات اذان و اقامه .
6- لنضید، ج 2، ص 231 مستحبات اذان و اقامه .
7- لنضید، ج 2، ص 233 مستحبات اذان و اقامه .
8- لنضید، ج 2، ص 234 مستحبات اذان و اقامه .
9- النضید، ج 2، ص 234.
10- توضیح المسائل ، م 921.
11-توضیح المسائل ، م 925.
12-توضیح المسائل ، م 933.
13-توضیح المسائل ، م 933.
14-توضیح المسائل ، م 1164.
1 - استفاده از انگشتر عقیق (1) .
2 - پوشیدن لباس پاکیزه (2) .
3 - شانه کردن موها(3) .
4 - مسواک کردن قبل از نماز.
5 - خود را براى نماز خوشبو نمودن (4) .
6 - خواندن نماز در اول وقت ؛ هر چه به اول وقت نزدیکتر باشد، بهتر است ، مگر آنکه تاءخیر آن از جهاتى بهتر باشد؛ مثلا صبر کند، تا نماز را به جماعت بخواند(5).
7 - خواندن نماز به جماعت .
8 - گفتن اذان و اقامه به گونه اى که بین اذان و اقامه به اندازه یک سجده فاصله بیندازد و دعاهاى وارده را بخواند(6) .
9 - همراه داشتن عمامه با تحت الحنک در نماز(7) .
10 - پوشیدن لباس سفید و عبا براى نماز(8) .
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1-توضیح المسائل ، احکام نماز.
2- توضیح المسائل ، احکام نماز.
3- توضیح المسائل ، احکام نماز.
4-توضیح المسائل ، احکام نماز.
5- توضیح المسائل ، احکام نماز.751.
6-حاشیه مفاتیح الجنان ، آداب دخول نماز، ص 45.
7- توضیح المسائل ، م 864.
8- توضیح المسائل ، م 864.
1 - حمام .
2 - زمین نمک زار.
3 - مقابل درى که باز است .
4 - جاده ، خیابان و کوچه ؛ اگر براى کسانى که عبور مى کنند زحمت نباشد و اگر زحمت باشد، حرام است ، ولى نماز باطل نیست .
5 - مقابل آتش و چراغ .
6 - آشپزخانه و هر کجا که کوره آتش باشد.
7 - مقابل چاه و چاله اى که محل بول است .
8 - روبروى عکس و مجسمه انسان یا حیوان ، مگر آن که روى آن پرده بکشند.
9 - جایى که عکس باشد؛ هر چند روبروى نمازگزار نباشد.
10 - اطاقى که شخص جنب در آن باشد.
11 - مقابل قبر، روى قبر و بین دو قبر.
12 - قبرستان .(1)
13 - رختکن حمام .
14 - محل ریختن زباله .
15 - محل کشتن گوسفند و امثال آن .
16 - جایى که در آن ادرار مى کنند؛ هر چند پشت بام باشد.
17 - محلى که مخصوص نگه داشتن مسکرات است .
18 - محل استراحت شتر، اسب ، قاطر، الاغ ، گاو و گوسفند.
19 - روى لانه مورچه .
20 - مجراى آب ؛ هر چند فعلا احتمال آمدن آب داده نشود.
21 - در سرزمینى که در قرون گذشته عذاب خدا در آن جا نازل شده است .
22 - روى یخ و برف .
23 - آتشکده زرتشتیان ، بلکه در هر مکانى که براى افروختن آتش درست شده باشد.
24 - مقابل قرآن و کتابى که باز باشد.
25 - مقابل دیوارى که رطوبت مستراح در آن ظاهر شده باشد، مگر آن که آن را بپوشانند.(2)
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1-توضیح المسائل ، م 898.
2-ترجمه تحریرالوسیله ، ج 2، ص 234.
1 - مسجدالحرام .
2 - مسجدالنبى در مدینه منوره .
3 - مسجد بیت المقدس
4 - مسجد جامع هر شهر.
5 - مسجد محله .
6 - مسجد بازار.(1)
- خواندن نماز در حرم امامان علیهم السلام مستحب ، بلکه بهتر از مسجد است و خواندن نماز در حرم امیرالمومنین (علیه السلام ) برابر با دویست هزار نماز است .(2)
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
1-توضیح المسائل ، م 893.
2-توضیح المسائل ، م 895.